Koorcrypte van de Onze-Lieve-Vrouwekerk

Kardinaal Cardijnplein 9
koorcrypte KB 19/01/1935
kerk MB 20/01/1998
Reeds in 1101 was er op deze plaats sprake van een kerk. Dit bedehuis was verbonden aan een abdij van reguliere kanunniken van Sint-Augustinus. Een deel van de kloosterkerk diende als parochiekerk en was sinds 1253 afgescheiden door een muur ter hoogte van de communiebank. De kerk brandde in 1164 gedeeltelijk af.
De oorsprong van de huidige kerk wordt gesitueerd in de 12de eeuw. Het Romaanse gebouw werd in 1828 nagenoeg volledig afgebroken. Momenteel resten er nog de onderbouw van de toren, de buitenmuren van het koor, de oostelijke buitenmuren van de huidige zijbeuken en de Romaanse crypte.
Het huidige monument is een kerk met een laatclassicistisch driebeukig schip (1828) in baksteen. Dit schip verbindt het koor met de toren, waarvan de onderbouw dus tot de Romaanse periode teruggaat en de bovenbouw dateert uit 1840.

Onder het koor bevindt zich de waardevolle Romaanse crypte of krocht, die is toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van de Krocht en die reeds in 1252 als ene oude bedevaartplaats wordt vermeld. Het beeld van Onze-Lieve-Vrouw dateert van 1594. De legende, verbonden aan het beeld, vond zijn inspiratie in de natuurrampen waarmee de bewoners van de Scheldepolders herhaaldelijk werden geconfronteerd: Op 15 februari 1551 bezweken de dijken van de schelde onder het gebeuk van hevige vloedstormen. Het gehucht Buitenland overstroomde volledig. D polderbevolking die tegen dit natuurgeweld machteloos stond, wendde zich biddend tot Onze-Lieve-Vrouw. Onmiddellijk bedaarde de storm en een witte duif streek neer op de hand van het beeld. Vandaar dat Onze-Lieve-Vrouw van de Krocht wordt afgebeeld met een zilveren duif op de hand.
De crypte heeft het uitzicht van een klein overwelfde kapel met zware zuilen en ingebouwde pijlers in Doornikse hardsteen. Het gewelf is in de 19de eeuw met geometrische en vegetale motieven beschilderd. In een zijnis bevindt zich de marmeren graftombe van Pedro Coloma, die in 1621 als heer van Bornem stierf.
In 1988 werd de crypte grondig gerestaureerd.