Een stedenbouwmisdrijf is een handeling die of een verzuim dat door het decreet op de ruimtelijke ordening strafbaar wordt gesteld.
Volgens het decreet is iedereen strafbaar die:
De stedenbouwwet is tot stand gekomen in 1962.Alle gebouwen die van daarvoor dateren worden daarom normalerwijze beschouwd als vergund. Na 1962 mochten natuurlijk geen verbouwingswerken meer uitgevoerd worden zonder vergunning.Men kan alsnog een regularisatievergunning aanvragen, of men deze vergunning zal kunnen krijgen, hangt van het concrete geval af.Voor gebouwen die dateren tussen 1962 en de datum van het van kracht worden van het gewestplan (5 augustus 1976) bestaat een aparte, iets complexere regeling - meer info bij dienst ruimtelijke ontwikkeling.
Enkele voorbeelden die strafbaar zijn:
De leden van de federale en de lokale politie zijn bevoegd om stedenbouwmisdrijven op te sporen. Zij kunnen ook de onwettige werken of handelingen stilleggen.De straffen kunnen variëren van een gevangenisstraf en/of een geldboete. Naast de straf kan ook een herstelmaatregel worden bevolen. Bij de herstelmaatregel kan een meerwaardesom worden gevorderd.Alle gevallen waarvan de gemeente weet dat er een proces-verbaal of een bouwmisdrijf bestaat, werden opgenomen in het vergunningenregister.Helaas beschikt de gemeente niet over alle processen-verbalen, die door andere instanties zijn opgesteld.