Sint-Bernardusabdij

Deze classicistische abdij kent een lange voorgeschiedenis. Pedro Coloma, heer van Bornem, stichtte op deze plaats een klooster van het Heilig kruis, waarvan de eerste steen werd gelegd in 1603.
In 1658 werd het ingenomen door de Engelse Dominicanen, die omwille van godsdienstvervolgingen hun eigen land moesten verlaten. Ze startten de verbouwingen en het gebouw kreeg de bijnaam “Engels klooster”. Vanaf 1659 werd het geheel uitgebreid met een succesvol opleidingscollege, het zogenaamde “Engels college.”
Na een periode van verval, start men in 1768 met de afbraak van het klooster. Enkel de kerk kan men behouden. Vrijwel onmiddellijk worden de werken voor het nieuwe klooster aangevat. De oostelijke en zuidelijke vleugel werden vermoedelijk reeds in 1769 afgewerkt. In 1771 startte men de bouw van de westelijke vleugel, of het nieuwe college. Deze vleugel bevat tevens de refter die beschikt over een Kalvarie, waarschijnlijk van W. Pompe. Het nieuwe gebouwencomplex dat voltooid werd in 1773 vormde een volledig vierkant rondom een binnenplaats. De oude kerk strekte zich uit over de noordelijke vleugel.
Tijdens de Franse Revolutie werd het klooster verbeurd verklaard en in 1797 openbaar verkocht, waarna het door kloosterlingen opnieuw werd aangekocht. Omwille van de zware schuldenlast ging de eigendom in 1825 over naar een makelaar uit Antwerpen, die het goed in 1836 definitief verkocht aan de Cisterciënzers van Hemiksem. Op die manier werd de abdij van Sint-Bernardus aan de Schelde in Hemiksem overgebracht naar Bornem. De abdij kende een nieuwe bloei met dezelfde rechten en privileges als de voormalige abdij van Hemiksem onder de naam “Sint-Bernardus”. In 1840 startte men op de plaats van de oude kerk, de bouw van een neoclassicistische kerk. Ze doet nog steeds dienst als parochiekerk.

 

Cisterciënzers

 

De kloosterorde van de Cisterciënzers werd gesticht in 1098 in Citeaux door de benedictijn Robertus. De Cisterciënzers onderscheiden zich door gebed, soberheid en landarbeid en maakten zich erg verdienstelijk bij de ontginning van “woeste gronden”. Ook in Klein-Brabant hebben zij een belangrijke rol gespeeld bij de inpoldering van het ruige rivierenlandschap.

In 1892 werd de orde opgesplitst in “Strikte Observantie”, of de “Trappisten” en de “Gewone Observatie”. De Cisterciënzers in Bornem behoren tot de laatste groep en zijn in die hoedanigheid nu het enige Cisterciënzerklooster in Vlaanderen. De aanwezigheid van dezelfde kloosterorde in Gordes vormt de basis van de jumelage met dit zusterstadje in Zuid-Frankrijk.

 

Bibliotheek

 

Het compex werd geleidelijk uitgebreid met onder meer een bibliotheek naar een ontwerp van J. Schadde in 1872. vooruitziende bibliothecarissen zoals de paters Edmundus de Fierlant en Benedictus Van Doninck wisten het boekenbezit van de abdij tot een bijzonder rijke verzameling uit te bouwen. Vooral de door hen bijeengebrachte werken over de Cisterciënzerorde droegen bij tot de faam van de abdijbibliotheek tot ver over de landsgrenzen. Hoewel van het oorspronkelijke boekenbestand van de oude abdij van Hemiksem slechts 3000 banden overbleven, werd dit bezit door oordeelkundige aankoop aanzienlijk uitgebreid tot meer dan 30.000 banden, waaronder zelfs banden uit de 15de eeuw en oude handschriften met miniaturen uit de 13de en 14de eeuw.

In de tweede helft van de 19de eeuw werd het hele complex (met tuin) omgeven door een bakstenen muur met steunberen.
In 1998 werd het Abdijplein volledig heringericht. Aangepaste beplanting, sfeervolle verlichting en snelheidsremmende maatregelen maken het aangenaam vertoeven in de omgeving van d abdij. Op 5 juni 1998 werd ook het beeld “Don Pedro Coloma”, een kunstwerk van de Bornemse kunstenaar Henri Lannoye, ingehuldigd.

Beschermd monument: MB 20/01/1998

Abdij Bornem

Openingsuren & contact

Deel deze pagina