Je kan zelf bepalen wat er met je lichaam gebeurt na jouw overlijden. Die keuze kan je vastleggen in een laatste wilsbeschikking, een document dat je kan opvragen bij de dienst burgerzaken.
In de laatste wilsbeschikking kan je aangeven:
of je kiest voor een begrafenis of een crematie;
volgens welke levensbeschouwing de eventuele uitvaartplechtigheid moet worden gehouden;
in welke gemeente jouw laatste rustplaats zal zijn (in België of in het buitenland);
en of je een uitvaartcontract hebt.
Bij elk overlijden controleert de dienst burgerzaken of de overledene een laatste wilsbeschikking heeft geregistreerd.
Hoe kan ik een laatste wilsbeschikking laten opstellen?
Je geeft een ondertekende en gedateerde verklaring af op afspraak bij de dienst burgerzaken. Deze dienst heeft ook blanco formulieren beschikbaar zodat je ter plaatse kan handtekenen. De verklaring wordt geregistreerd in het bevolkingsregister en je krijgt een ontvangstbewijs mee.
Wat zijn de wettelijke mogelijkheden na een overlijden?
Je kan kiezen voor begraving of crematie. Je kan aangeven of de crematie gevolgd wordt door:
begraving van de as binnen een begraafplaats
bijzetting van de as in een urnenmuur (columbarium)
uitstrooiing van de as:
in een strooiweide op een begraafplaats
op de aan het grondgebied van België grenzende territoriale zee
begraving of verstrooiing van de as buiten de begraafplaats (dit kan enkel wanneer de overledene dit schriftelijk heeft bepaald of op verzoek van de ouders of voogd van een minderjarige)
begraving, verstrooiing of bewaring van de as op een andere plaats dan de begraafplaats.
Hoe kan ik het ritueel voor de uitvaartplechtigheid bepalen?
In de laatste wilsbeschikking kan je het ritueel van de plechtigheid laten opnemen:
Katholieke godsdienst
Protestantse godsdienst
Anglicaanse godsdienst
Orthodoxe godsdienst
Joodse godsdienst
Islamitische godsdienst
vrijzinnige levensovertuiging
neutraal filosofische overtuiging.
Opgelet: als je geen keuze van ritueel hebt aangeduid in jouw laatste wilsbeschikking, wil dat niet zeggen dat je expliciet aangeeft dat je geen ritueel wenst. Daarvoor maak je best een aparte verklaring op, bv. bij een notaris. Nadeel hierbij is dat een testament meestal pas geopend wordt nadat de uitvaart plaats vond. In dat geval kennen de nabestaanden jouw wensen over het ritueel voor de uitvaartplechtigheid niet, en kiezen ze misschien een andere vorm van ritueel.
Kunnen er nog wijzigingen worden gemaakt zodra ik mijn laatste wilsbeschikking heb ingediend?
Het is altijd mogelijk om zelf wijzigingen aan jouw laatste wilsbeschikking in te dienen via een nieuwe aanvraag bij de dienst burgerzaken. Jouw nabestaanden kunnen niets veranderen aan de wilsbeschikking en moeten jouw laatste wil nakomen.
Mogen de nabestaanden na crematie de as van een overledene zelf bijhouden?
De nabestaanden kunnen de as ook bewaren. Maar bij het einde van deze bewaring:
moet de as worden teruggebracht naar de begraafplaats om er begraven, bijgezet in een columbarium of uitgestrooid te worden
of kan de as worden uitgestrooid, bewaard of begraven in een urne vervaardigd uit biologisch afbreekbare materialen op een door de gemeenteraad afgebakende andere plaats dan de begraafplaats.