Deze webpagina werd geactualiseerd op basis van de meest recente informatie van de Vlaamse overheid en de PFAS-verkenner (DOV Vlaanderen). Ze geeft een actuele momentopname, de situatie kan wijzigen naarmate bijkomend onderzoek wordt afgerond.
Poly- en perfluoralkylstoffen, afgekort PFAS, is een verzamelnaam voor een grote groep van om en bij de 6000 organische verbindingen. PFAS zijn chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen maar die door de mens zijn gemaakt. Ze hebben zowel water-, vuil- als vetafstotende eigenschappen. Omwille van deze eigenschappen worden perfluorverbindingen in vele industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt zoals, brandblusschuim, anti-aanbaklagen in kookgerei, waterafstotend textiel, behandeld papier en sommige cosmetica en huishoudproducten. Ze zijn echter niet of nauwelijks biologisch afbreekbaar.
Waarom onderzoeken?
In Vlaanderen werd PFAS op verschillende plaatsen vastgesteld, onder meer op en rond brandweer(oefen)terreinen en locaties waar branden hebben plaatsgevonden. Ook in Bornem zijn daarom locaties onderzocht.
Het doel van deze onderzoeken is na te gaan of er risico’s zijn voor mens en milieu en of voorzorgsmaatregelen nodig zijn. Waar onderzoek is afgerond, worden maatregelen aangepast of opgeheven; waar onderzoek nog loopt, kunnen maatregelen tijdelijk blijven gelden.
Van sommige PFAS (zoals PFOS en PFOA) is bekend dat ze schadelijke effecten kunnen hebben op de gezondheid van mensen. Bij blootstelling aan PFAS treden er geen acute gezondheidseffecten op. Maar het zijn stoffen die we niet kwijt geraken uit het lichaam en die zich dus opstapelen. Langdurige en herhaalde blootstelling kan zo leiden tot oplopende hoeveelheden PFAS in de mens en dat kan op lange termijn tot gezondheidseffecten leiden. Daarom is het aangewezen om blootstelling te vermijden waar het kan.
Volgens de huidige stand van het onderzoek zijn de voornaamste mogelijke schadelijke effecten:
> Vermindering van het immuunsysteem en dat is bij kinderen het meest gevoelig. Dit is volgens de laatste studies het meest gevoelige gezondheidseffect. Dit wil niet direct zeggen dat ze sneller en vaker ziek worden.
> Kleine vermindering van het geboortegewicht
> Verhoogde cholesterolgehalten
> Verstoring van de leverwerking
> Verstoring van de hormonenbalans
Daarom hanteert de Vlaamse overheid een voorzorgsbenadering, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen (zoals kinderen en zwangere vrouwen).
No regret-maatregelen zijn voorzorgsmaatregelen. Ze helpen om eventueel contact met PFAS zo veel mogelijk te beperken, zolang verder onderzoek loopt. Ze betekenen niet dat er onmiddellijk gevaar is voor je gezondheid. Ze zijn bedoeld om langdurige blootstelling zoveel mogelijk te vermijden.
Voorbeelden van no-regretmaatregelen
Afhankelijk van de locatie en de vaststellingen kunnen no-regretmaatregelen betrekking hebben op:
- grondwatergebruik (bv. geen gebruik als drinkwater)
- bodemgebruik (bv. voorzichtigheid bij grondverzet of tuinieren)
- voeding (bv. voorzichtig omgaan met zelfgeteelde groenten)
- hygiëne (bv. handen wassen na contact met grond)
Niet elke maatregel geldt op elke locatie, dit is locatiespecifiek.
In Bornem werden locaties onderzocht waar in het verleden incidenten of brandweeractiviteiten hebben plaatsgevonden en waar PFAS-gebruik mogelijk was. Op basis van (verkennend) onderzoek werden per locatie no-regretmaatregelen opgelegd, aangepast of opgeheven. Onderstaand overzicht is geactualiseerd op basis van de recentst beschikbare informatie.
Algemene gezondheidsadviezen
Los van specifieke PFAS-locaties of no-regretzones raadt de Vlaamse overheid aan om volgende algemene gezondheidsadviezen te volgen:
- Eet gevarieerd volgens de aanbevelingen van de voedingsdriehoek en wissel af tussen verschillende voedingsbronnen.
- Sluit, indien mogelijk, aan op het openbaar waterleidingnet en gebruik bij voorkeur leidingwater in plaats van putwater.
Deze adviezen gelden voor alle inwoners en zijn niet beperkt tot een specifieke locatie of zone.
- Bekijk de gekende locaties met PFAS-verontreiniging in Bornem:
https://www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling/bornem-no-regret-maatregelen-pfas - Meer informatie over PFAS vind je op: www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling
- Algemene vragen over PFAS kan je sturen naar pfas@vlaanderen.be.
- Heb je vragen over je gezondheid? Bespreek die dan met je huisarts.
- Voor lokale informatie kunt u terecht op de gemeentelijke website of bij de gemeentelijke dienst bevoegd voor omgeving: 03 890 69 21 - omgeving@bornem.be.